Dyrek tor szkoły, p. Aneta Jaworska, Grono Pedagogiczne i nasza Społeczność Uczniowska podejmują wiele starań, żeby przeciwdziałać hejtowi i mowie nienawiści i aby to zalewające nas „jadem” zjawisko wykluczyć z naszego życia.

Pamiętajcie, że czasy internetu, w którym można krzywdzić drugiego człowieka, pozostając bezkarnym, dawno stały się mitem. Faktem jest, że zdarza się, iż próby takie są podejmowane i nam porządnym ludziom pozostaje czasem mierzyć się z tym koszmarnym zjawiskiem. W związku ze zbliżającymi się wakacjami, a więc czasem odpoczynku, ale też i beztroski, rozprężenia uczulamy wszystkich na problem hejtu i mowy nienawiści, realizując projekt „Hejt to nie zabawa – hejt to ciężka sprawa”.

Projekt realizują wolontariusze pod kierunkiem pedagoga – p. Renaty Orlikowskiej i p. pielęgniarki – Róży Oknińskiej.

W udostępnionych przez nas materiałach i prezentacjach na terenie szkoły, stronie internetowej i Fb znajdziecie informacje, które opisują zjawisko oraz pokazują drogi uzyskania pomocy w sytuacji zagrożenia. Jednocześnie deklarujemy, że nasza społeczność dołoży wszelkich starań do zmarginalizowania zjawiska hejtu.

ZAPAMIĘTAJCIE hasło naszej szkolnej kampanii:

„Każdy chce być doceniany, a nie hejtowany”.

Doświadczasz hejtu lub cyberprzemocy? Nie jesteś sam/a! W Polsce działa szereg bezpłatnych, całodobowych i anonimowych telefonów zaufania, pod którymi natychmiast  uzyskasz wsparcie psychologiczne oraz dowiesz się, jak radzić sobie z mową nienawiści w sieci.

• bezpłatny numer 116 111 (całodobowy telefon zaufania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę) lub
• 800 12 12 12 (Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka).

Zapraszamy wszystkich do zapoznania się z opracowaniami internetowymi przybliżającymi problematykę HEJTU.

1.Definicje 

HEJT 

Pod pojęciem hejt przyjmujemy działanie w Internecie wymierzone w indywidualne osoby. 

To opinia dotycząca konkretnej osoby wyrażona w sposób ostry, raniący i obrażający, wręcz „chamski”, w sposób wyrażający pogardę. Towarzyszy temu często wulgarny język. 

Hejt można wyrażać w sposób: słowny, pisemny i obrazkowy. 

Hejt dotyczy ludzi sławnych, ale też spotykają się z nim zwykli ludzie na forach internetowych, portalach typu facebook, ask.fm itd. 

Hejt prowadzi do poważniejszego zjawiska jakim jest mowa nienawiści, a ta z kolei do wykluczenia, dyskryminacji i przemocy 

MOWA NIENAWIŚCI 

Wg Rady Europy Mowa nienawiści obejmuje wszelkie formy wypowiedzi, które szerzą, propagują czy usprawiedliwiają nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm oraz inne formy nienawiści bazujące na nietolerancji m.in.: nietolerancję wyrażającą się w agresywnym nacjonalizmie i etnocentryzmie, dyskryminację i wrogość wobec mniejszości, imigrantów i ludzi o imigranckim pochodzeniu 

TROLLOWANIE

Trollowanie (trolling) – antyspołeczne zachowanie charakterystyczne dla forów dyskusyjnych i innych miejsc w Internecie, w których prowadzi się dyskusje. Osoby uprawiające trollowanie nazywane są trollami. 

CYBERBULLYING (CYBERPRZEMOC) 

Cyberbullying to elektroniczna agresja rówieśnicza, gdzie zarówno sprawca, jak i ofiara to młodzi ludzie najczęściej jakoś ze sobą powiązani (np. uczęszczający do tej samej klasy). Zwykle też jako cyberbullying traktuje się działania powtarzalne – których negatywne oddziaływanie na ofiarę jest rozciągnięte w czasie. 

2. Dlaczego trudno walczyć z mową nienawiści i hejtem w sieci? 

1. Młodzież akceptuje powiela zachowania z swoich idoli np. youtuberów (kojarzy im się to z sukcesem, sławą , pieniędzmi)
2. Powszechność materiałów w sieci obniża wrażliwość młodych ludzi na problem wielu (większość wyraża wobec nich obojętność (nie reaguje – ignoruje), a nawet uznają je za atrakcyjne i zabawne. Het jako rozrywka, beka, normalny, a nawet pożądany sposób komunikacji – następuje przyzwolenie i przywyknięcie do takiego stylu wypowiadania się. 
3. Bierność na – szczególnie – mowę nienawiści – może wynikać z obojętności, ale także z bezsilności, braku wsparcia lub niewystarczającej wiedzy na temat tego, jak można reagować. 
4. Ta postawa młodzieży stawia ogromne wyzwanie przy projektowaniu działań edukacyjnych i kampanii mających na celu, zachęcić młodzież do przeciwdziałania mowie nienawiści i hejtowi w Internecie.
5. Dzieci są często ekspertami dla dorosłych od Internetu – rodzice nie potrafią zagwarantować bezpieczeństwa w sieci, czy z braku świadomości zagrożeń, czy braku kontroli, bezradności, sami też posługują się hejtem.
6. Dzieci są od dorosłych oddalone, zanurzone w grze, pochłonięte, wpatrzone w komórkę, a także maja świadomość swojego prawa prywatności i chcą z niego korzystać.
7. Fałszywe rozumienie wolności jako braku jakichkolwiek granic, zwłaszcza jeśli chodzi o wolność wypowiedzi, braku wystarczającej kontroli nad Internetem.
8. Monetaryzacja działalności internetowej – właściciele platform odnoszą korzyści z popularności – nienawistne komentarze napędzają dyskusję i zwiększają zyski organizatorów.
9. Ogólnospołeczny (polityczny) klimat – ostatnie wydarzenia (zabójstwo prezydenta Adamowicza), polaryzacja życia politycznego, podważanie autorytetów nieustający spór polityczny, antyuchodźcza retoryka rządzących, brak umiejętności cofnięcia się i przeproszenia. 
10. Jednocześnie społeczna bezradność wobec tego zjawiska – każdy uczestnik życia społecznego (gracz polityczny) uważa, że to nie on przyczynia się do szerzenia nienawiści i pogardy, za to coraz częściej czuje się jego ofiarami 
11. Kulturowo- ekonomiczne przyczyny.

3. Jak radzić sobie w sytuacji doświadczania Hejtu ? 

1. Hejt jest przemocą- masz prawo do obrony siebie, swoich praw czyli swojej godności jako człowieka.
2. Każdy człowiek zasługuje na szacunek: Ty, Twój kolega , inne dzieci , i nikt nie ma prawa prześladować, poniżać lub wyśmiewać drugie osoby z jakiegokolwiek powodu.
3. Każdy ma prawo być inny i nikt nie ma praw prześladować go z tego powodu.
4. Broniąc siebie mówisz STOP autorowi hejtu i dajesz komunikat, że takie działanie nie jest bezkarne (pomagasz innym dzieciom i dajesz przykład jak można się zachować).
5. Zgłaszaj każdy hejt do administratora strony.
6. Agresja rodzi agresję, a Ty chcesz ją zatrzymać.
7. Każda przemoc wobec drugiego człowieka podlega karze.
8. Jeśli jesteś odbiorca hejtu, nie ty jesteś za to odpowiedzialny, ty jesteś w porządku, to problem hejtującego, to on nie jest w porządku. 
9. Hejt to jest opinia, a nie prawda o Tobie, ktoś zastosował przemoc wobec Ciebie, albo nie zdając sobie sprawy z konsekwencji swoich słów, albo chcąc Ci dokuczyć.
10. Ty jako odbiorca hejtu (przemocy) masz prawo do wyboru zachowania się.
11. Kiedy spotkasz się z przemocą– hejtem możesz (masz prawo) poczuć się, bezradny, słaby, smutny i zły (wielu młodych ludzi doświadcza hejtu i takich uczuć).
12. Masz prawo to zatrzymać (hejt), zareagować , bo są sposoby by się temu przeciwstawić.
13. Są ludzie, którzy mogą Ci pomóc, nie jesteś sam (poszukaj pomocy u osoby dorosłej – nauczyciela, wychowawcy, pedagoga szkolnego, rodzica, brata , siostry lub innej osoby dorosłej, do której masz zaufanie).
14. Unikaj odpowiadania hejtem na hejt (to wzmacnia i nakręca hejt).
15. Unikaj zachowania hejtu tylko dla siebie.
16. Gdy kolega stanie się odbiorcą zareaguj, wesprzyj go swoją opinią, stań za nim murem, pomóż znaleźć wspierającego dorosłego, nie udostępniaj dalej wpisu.
17. Zanim coś udostępnisz w mediach społecznościowych, zastanów się dwa razy.
18. Zanim coś skomentujesz, zastanów się dwa razy.
19. Wychowawco, nauczycielu – zapoznaj się z materiałami Jak radzić sobie w sytuacji doświadczania prze ucznia zjawiska hejtu oraz warsztatami na temat hejtu.
20. Rodzicu – zapoznaj się z materiałami Jak radzić sobie w sytuacji doświadczania przez dziecko hejtu.

Opracował : Zbigniew Kozańskin a podstawie materiałów przygotowanych przez Global Dignity Poland 

4. Kierunki przeciwdziałania przemocy (cyberprzemocy) i hejtowi – wykorzystano sugestie zaproponowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich 

1. Musimy sięgnąć głębiej, nauczyć się akceptować innych, odbudować wzajemne zaufanie i empatię. A najlepiej zacząć od siebie. 

2. Rozmawiajmy o wartościach – tłumaczmy dlaczego mowa nienawiści (hejt) jest zły, uczmy szacunku i dialogu oraz takiego sposobu wyrażania swojego zdania, racji i emocji, które nie niszczą innych i nie pogardzają nimi.

3. Uwrażliwiajmy dzieci, ale i dorosłych – rodziców, wychowawców, na mowę nienawiści, od najwcześniejszych lat (poprzez kampanie społeczne, działania edukacyjno-wychowawcze, warsztaty, rozmowy z uczniami).

Z badań wynika , że młodzież nie zna terminu mowa nienawiści i nie wie co ono oznacza, bardziej naturalnym pojęciem jest da niej hej; ponadto młodzi ludzie nie odróżniają hejtu od mowy nienawiści, blisko ¾ nie potrafiło wskazać różnicy, 7 % uznało te pojęcia za synonimy ponadto mimo ,że młodzi ludzie zdają sobie sprawę z konsekwencji nadmiernego hejtu i są przekonani ,że hejterzy powinni ponosić konsekwencje swoich działań, to mimo wszystko chcą mieć prawo do wyrażania opinii w sytuacji, gdy ktoś zachowuje się głupio, ponadto nie tłumacz hejtu wolnością słowa ,jednakże wśród tych którzy stosują hejt zaledwie 1/3 uważa, że hejterzy powinni ponosić prawne konsekwencje, wobec 65% tych którzy nie hejtują i nie są hejtowani, hejtujący częściej bronią swojego prawa do hejtu uzasadniając to wolności słowa i chęcią wyrażania swojej opinii i prawdy. 

4. Uświadamiajmy skalę zagrożeń, gdyż wciąż jeszcze agresja internetowa spotyka się z lekceważeniem, jako coś co dzieje się tylko „ wirtualnie”, i jest w związku z tym mało istotne. 7 

5. Potrzebna jest edukacja medialna – uświadamianie młodzieży, jak dewastujące mogą być skutki hejtu i inernetowego dręczenia rówieśników (nauka empatii).

6. Uczmy dzieci, ale też uczmy się od dzieci czy razem z dziećmi tego:

– jak wygląda ich sieciowy świat,

– uczmy odpowiedzialności za słowo, za krzywdzenie innych,

( odpowiedzialność moralna, prawna, sankcje).

– angażujmy dzieci i młodzież w tworzenie przekazów edukacyjnych, które będą trafne i najlepiej dostosowane do ich sposobu korzystania z sieci.

7. Nauczmy się razem z dziećmi, jakie są regulaminy korzystania z mediów społecznościowych oraz jak zgłaszać niepożądane treści.

8. Na poziomie krajowym – uczmy kultury internetowej, że Internet jest to miejsce, z którego korzystamy świadomie i dbamy o kulturę przekazu.

9. Wykorzystujmy skuteczniej narzędzia prawne (zdecydowana reakcja organów ścigania) – stosowanie cyberprzemocy i mowy nienawiści może być przestępstwem np. groźba karalna, uporczywe nękanie ( stalking), podszywanie się, zmuszanie dookreślonego działania, zniesławienie, zniewaga, naruszenie intymności seksualnej, utrwalenie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody, itp.).

10. Skłaniajmy dostawców usług internetowych do usuwania hejterskich treści, stanowczej moderacji.

11. Potrzebna jest wspólne przeciwdziałanie rządów, przedsiębiorców, mediów fundacji, ośrodków akademickich, współdziałanie rodziców, nauczycieli, wychowawców czyli najbliższego otoczenia dzieci 8.

5. Hejt – Mowa Nienawiści – Cyberprzemoc 

Bibliografia i materiały edukacyjne 

1. Global Dignity Poland (2016). Wilki i owce w Internecie, czyli raport na temat hejtu wśród młodzieży [raport_z_badania.pdf; 20.12.2018]. Materiały edukacyjne : 

– Warsztaty: Hejt? Hejtu nie promuję. Hejt banuję, bo reaguję.

– Jak radzić sobie w sytuacji doświadczenia przez ucznia zjawiska hejtu (poradnik dla nauczycieli, poradnik dla rodziców, poradnik dla ucznia).

2. K Gawrol, Hejt w internecie – analiza zjawiska (w:) Edukacja –Technika-Informatyka nr 4 /18/2016.

3. J. Włodarczyk, Mowa nienawiści w Internecie w doświadczeniu polskiej młodzieży (w:) Fundacja Dzieci Niczyje Uniwersytet Warszawski 2016.

3. K.Rosińska, Zjawisko hejtingu wśród młodzieży oraz sposoby przeciwdziałania (w:) Kultura – Media – Teologia 2107 nr 29.

4. M. Juza, Hejterstwo w komunikacji internetowej. Charakterystyka zjawiska, przyczyny i sposoby przeciwdziałania. Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja, nr 25, s. 27–50, 2015.

5. Mowa nienawiści. Mowa pogardy – raport z badań Centrum Badań nad Uprzedzeniami we współpracy z Fundacją Batorego [dostęp 20.05.2019].

6. „Mowa nienawiści w sieciowym życiu naszych dzieci [dostęp 20.05.2109 ].

7. Stroińska, Drzazga Polski Hejt. Przyczyny i społeczne skutki mowy nienawiści 2017.

8. M. Grzesiak, Psycholgia Hejtu, czyli jak radzić sobie z krytyką w życiu osobistym i zawodowym 2017.

9. J. Dynkowska i inni, Hejterstwo. Nowa Praktyka kulturowa? Geneza. Przypadki. Diagnozy, 2017.

10. E. Dziwak, Od egalitarności do inkluzywności. Hejt jako następstwo komercjalizacji internetu (w:) Zeszyty Prasoznawcze 2019, t. 62, nr 1.

11. S. Matlak, Status ontologiczny mowy nienawiści (w:) Naukowy Przegląd Dziennikarski 2017.

12. Brzezińska-Waleszczyk, Granica między hejtem a beką (w:) Kultura.Media.Teologia 2016.

13. Urbanek G. (2018). Hejt jako społeczny przejaw patologii w Internecie. Próba klasyfikacji adresatów, (w:) Kultura Bezpieczeństwa. Nauka – Praktyka – Refleksje, nr 29, s. 218–237. 

14. K. Krejtz (red.). Internetowa kultura obrażania? [dostęp 20.05.2019].

15. Miejski słownik slangu i mowy potocznej [dostęp 20.05.2019].

Opracował: Zbigniew Kozański 

Najnowsza literatura – przemoc rówieśnicza w czasie epidemii i zdalnego nauczania 

1. Siemieniecka D, Skibińska M. Majewska K. Cyberagresja – zjawisko, skutki, zapobieganie Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu M.Kopermika w Toruniu 2020.
2. 2. Siemieniecki, W., Kwiatkowska, L. Wiśniewska-Nogaj L.

3. Internetowy hejt po obu stronach monitora: konsekwencje cyberprzemocy Goetz M.(w 🙂 www. swiatproblemów (dostęp 1.04.2021) 

4. Cyberprzemocy nie pokonamy w tydzień (w:) https://wiadomosci.onet.pl/swiat/(dostęp 1.04.2021),

5. Hejt w sieci. Jak uchronić dziecko przed cyberprzemocą?: Kampania Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce w Polsce: Przemoc w internecie zostawia niewidzialne rany, https://zdrowie.radiozet.pl/Psychologia/Relacje/Hejt-w-sieci.-Jak-uchronic-dziecko-przed-cyberprzemocą (dostęp 1.04. 2021).

6. Będziesz memem – cyberprzemoc powszechna podczas zdalnego nauczania https://www.prawo.pl/oswiata/cyberprzemoc-w-szkole-skala-zjawiska-jak-zglosic,506316.html (dostęp 1.04.2021).

7. Cebrprzemoc – linki do stron zajmujących się cyberprzemocą i hejtem (dostęp 1.04.2021).

8. https://www.transatlantyk.org/edukacja/wyklady-uniwersytetu-swps-przemoc-w-szkole-vs-przemoc-w-sieci-pandemia-i-jej-skutki-na-relacje-nastolatkow/ 

9. Błędne koło przemocy rówieśniczej – M.Wójcik -prezentacja (saferinternet polska) 

10.Webinaria DBI – Co (nowego) wiemy o przemocy – J.Pyżalski (www. saferinternet.pl) 

Publikacje ORE dotyczące przemocy i cyberprzemocy w szkole

1. Przeciwdziałanie przemocy i agresji w szkole. Poradnik dla nauczycieli. ORE. 2012. 

2. Jak reagować na cyberprzemoc. Poradnik dla szkół wyd. II. ORE. (red.Ł. Wojtasik).

3. Czemierowska-Koruba. E. Agresja i przemoc w szkole czyli co powinniśmy wiedzieć, aby skutecznie działać. ORE.2012. 

4. Tomasz Garstka .Zapobieganie agresji w szkole. Metody organizacji codziennej pracy wychowawczej. ORE. 2015. 

5. Tomasz Garstka Postawy i oddziaływania dorosłych w przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej. ORE.2015 

6. Bezpieczeństwo uczniów w cyberprzestrzeni 

7. Zagrożenia w Internecie. Zapobieganie − reagowanie Cz. I 

8. Zagrożenia w Internecie. Zapobieganie − reagowanie − cyberprzemoc. Cz. II 

9. Przemoc i cyberprzemoc. Poradnik dla rodziców szkół ponadpodstawowych 10